Last updated: 2009-05-29
Tepecik-Çiftlik (Niğde)
This site in the Melendiz region has been excavated since 2000 by a team from İstanbul University led by Erhan Bıçakçı. The mound is 3.5 hectares in area and 9 m high. It contains Late Neolithic (Period 5), transitional Late Neolithic/Early Chalcolithic (Period 4), Early Chalcolithic (Period 3) and Middle Chalcolithic (Period 2) deposits, with Roman/Byzantine tombs (Period 1) on top.The MC Period 2 deposits are very eroded but are securely dated by the pottery. The assemblage includes handmade pottery with good parallels from Güvercinkayası and Köşk Höyük level 2, as well as the Gelveri Ware typical of this period. Continuity from the EC tradition can be traced in some features.
The EC Period 3 remains were more substantial and contained at least four building phases. The latest was poorly preserved, suggesting an interruption before Period 2, but the lower three are well preserved. The single-room mud brick structures had neatly laid stone foundations and the walls and floors were mud plastered. The houses contained pisé platforms, hearths, ovens and bins. In the earliest phase was a flagstone pavement on which were found several boar skulls. The pottery was handmade and included red slipped and plain carinated vessels and jars. Handles and lugs are rare but relief decoration of the type known from Köşk Höyük level 3 occurs on red slipped vessels. A few red polished ribbed bowls were apparently imported.
2007
Since excavations began in 2000, 550 square metres have been exposed. This year, in the new area Period 3 structures were near the surface and not well preserved, although they were probably single-chamber structures. The pottery was of the usual red slipped type with relief decoration, including one vessel with a bull on the neck.Excavation in Period 4 was again very difficult but produced a burnt building and lots of burials. These were in flexed position but the head had been removed, as at Çatalhöyük and Köşk Höyük. The burnt building produced quantities of grain as well as fragments of wood. Period 5 has not yet produced building remains. Finds from Periods 4 and 5 include pottery similar to that from the Neolithic levels at Can Hasan and a stone footed cup similar to one from Hasköy. Bone objects were typical of the Neolithic period, including spoons, spatulas and a carved item that was probably meant as a phallus.
Radiocarbon dates (calibrated) are 6030±30 BC for Period 3, 6290±90 for Period 4 and 6328±56 for Period 5.
2006
In 2006 excavation again continued in Period 4 and nine more burials were discovered. Some are multiple burials. An infant burial in a jar contained gifts, including beads. The pottery of Period 4 can be compared to that from Can Hasan Levels 7-4. Other finds included relief vessels, obsidian spearheads and arrowheads, bone tools and more of the curious idols made from equid phalanges. Obsidian waste was found in Period 3 deposits, suggesting use was being made of nearby obsidian sources.2005
In 2005 work continued into Period 4, first investigated in 2004, and Period 5, in the existing areas and in an extension to the south. Structures appear to have been rebuilt many times, indicating continuity between layers despite the variety of forms. The site appears to have been settled sometime between the mid 7th and mid 6th millennium BC.2004
In 2004 a new trench revealed a transitional Neolithic/Chalcolithic phase with sterile soil containing an occasional flexed burial. Bone items include a whistle and curious schematic idols made from equid phalanges, of a type also found at 'Djadde (Syria) and in Romania. The pottery includes dark-faced, red-slipped, black-faced and decorated wares and recalls Can Hasan 7-3, with contacts to Mersin-Yumuktepe. The obsidian tools included pressure-flaked arrowheads and in general the industry is typical of Central Anatolia. Material from a number of Göllüdağ quarries was used.Bibliography
E. Bıçakçı, "Tepecik-Çiflik: A New Site in Central Anatolia (Turkey)", Architectura 34 (2004) 21-6Tepecik-Çiftlik (Niğde)
Melendiz bölgesinde yer alan Tepecik-Çiftlik’teki kazı çalışmaları, 2000 yılından itibaren İstanbul Üniversitesi’nden Erhan Bıçakçı yürütücülüğündeki bir ekip tarafından gerçekleştirilmektedir. Höyük 3.5 hektar alana ve 9 m yüksekliğe sahiptir. Alanda Geç Neolitik (5. Evre), Geç Neolitik/Erken Kalkolitik geçiş dönemi (4. Evre), Erken Kalkolitik (3. Evre) ve Orta Kalkolitik (2. Evre) dönem dolguları ile en üstte Roma/Bizans dönemi (1. Evre) mezarları bulunmaktadır.OK 2. Evre dolguları oldukça aşınmış olmakla birlikte keramikler sayesinde kesin olarak tarihlenebilmektedir. Bunlar arasında Güvercinkayası ve Köşk Höyük 2. seviye ile büyük benzerlikler taşıyan el yapımı keramikler ile aynı döneme özgü Gelveri keramikleri bulunmaktadır. Erken Kalkolitik’ten aktarılan bazı gelenekler izlenebilmektedir.
EK 3. Evre kalıntıları daha sağlam durumdadır ve en azından dört yapı evresi olduğu anlaşılmaktadır. Bunların sonuncusunun korunma durumu kötüdür, bu da 2. Evre’den önce bir kesinti olduğunu düşündürmektedir; diğer üç evre ise iyi korunmuştur. Tek odalı, kerpiç yapıların düzgün biçimde hazırlanmış taş temelleri vardır; duvarları ve döşemeleri çamur sıvalıdır. Evlerde masif kerpiç (pisé tekniğinde) setler, ocaklar, fırınlar ve depolama kutuları bulunmaktadır. En erken evrede, üzerinde domuz kafatasları bulunan saltaşı bir döşeme bulunmuştur. Keramikler el yapımıdır; aralarında kırmızı astarlı ve düz keskin profilli kap ve testiler vardır. Kulplar ve tutamaklara fazla rastlanmamaktadır; ancak kırmızı astarlı kaplarda, Köşk Höyük 3. seviyedekilere benzer kabartma bezemeler görülmektedir. Az sayıdaki kırmızı perdahlı ve kabartmalı kasenin ise dışarıdan geldiği anlaşılmaktadır.
2007
2000 yılında kazılara başlanmasından bu yana, 550 metrekarelik bir alan açığa çıkarılmıştır. Bu yıl yeni kazılan alanda, 3. Evre yapıları yüzeye yakın ve iyi korunmamış halde olsa da, bunların tek odalı yapılar olması muhtemeldir. Keramikler, sıkça rastlanan kırmızı açkılı tipte ve kabartma bezemelidir; kaplardan birinin boyun kısmında boğa figürü vardır.4. Evre’deki kazılar yine oldukça zahmetli olsa da, yanmış bir bina ile çok sayıda mezar ortaya çıkarılmıştır. Bükülü haldeki ölülerin başı, Çatalhöyük ve Köşk Höyük’te olduğu gibi ayrılmıştır. Yanmış haldeki binadan çok miktarda tahıl ile ahşap parçaları elde edilmiştir. 5. Evre’de henüz herhangi bir yapı kalıntısına ulaşılmamıştır. 4. ve 5. Evre buluntuları arasında, Can Hasan’ın Neolitik seviyelerindekilere benzer keramikler ile Hasköy’dekine benzer taş ayaklı bir kap sayılabilir. Kemik objeler Neolitik’e özgüdür; kaşıklar, spatulalar ve phallus olması muhtemel oyma bir obje bunlar arasında sayılabilir.
Radyokarbon analizleri (kalibre edilmiş) 3. Evre için MÖ 6030±30, 4. Evre için 6290±90 ve 5. Evre için 6328±56 tarihlerini vermiştir.
2006
2006’da 4. Evre’nin kazısına devam edilmiş ve dokuz mezar daha ortaya çıkarılmıştır. Bunların bazıları çoklu mezarlardır. Bir bebeğe ait bir küp mezarda, boncuklar ve diğer bazı hediyeler bulunmuştur. 4. Evre ile ilişkili keramikler, Can Hasan 7-4 tabakalarından elde edilenlerle benzerdir. Diğer buluntular arasında kabartmalı kaplar, obsidyen mızrak ve ok uçları, kemik aletler ile at parmağı kemiğinden yapılmış bir miktar daha idol vardır. 3. Evre’de bulunan obsidyen artıkları, yakındaki obsidyen kaynaklarının kullanıldığını göstermektedir.2005
2005’te, ilk olarak 2004’te araştırılmaya başlanan 4. Evre’deki çalışmalara ve 5. Evre’deki mevcut alanlar ile güneye doğru genişletilen bir alandaki çalışmalara devam edilmiştir. Yapıların pek çok kez yeniden inşa edildiği anlaşılmaktadır; bu da biçimlerdeki farklılıklara rağmen tabakalar arasında süreklilik olduğunu göstermektedir. Yerleşimin, MÖ 7. binyıl ortası ile 6. binyıl ortası arasında bir dönemde iskan edildiği sanılmaktadır.2004
2004 yılında yeni bir açmada, Neolitik’ten Kalkolitik’e geçiş dönemine ait olan ve yer yer bükülmüş halde ölülerin bulunduğu bakir toprak ortaya çıkarılmıştır. Kemik objeler arasında bir düdük ve Djadde (Suriye) ile Romanya’da da bulunan tipte at parmağı kemiğinden yapılmış ilginç, şematik idoller vardır. Ayrıca koyu yüzlü, kırmızı astarlı, siyah yüzlü ve bezemeli keramikler bulunmuştur; bunlar Can Hasan 7-3 evrelerini hatırlatmakta ve Mersin-Yumuktepe ile de benzerlikler göstermektedir. Obsidyen aletler arasında ise baskı yöntemiyle yongalanmış okbaşları bulunmaktadır; genel olarak bu tip imalatın Orta Anadolu’ya özgü olduğu söylenebilir. Göllüdağ çevresindeki ocaklardan alınan malzemenin kullanıldığı görülmektedir.Kaynakça
E. Bıçakçı, “Tepecik-Çiflik: A New Site in Central Anatolia (Turkey)”, Architectura 34 (2004) 21-6