Last updated: 2008-02-27
Side (Antalya)
The city of Side was founded in the second half of the 7th century BC. This Pamphylian city on the south coast between Antalya and Alanya enjoyed considerable prosperity during the later Hellenistic and Roman periods. In the 4th century AD an inner city wall was built, reducing the size of the city, although in the following centuries the city expanded again. Excavation at the site began in 1947 under the direction of Arif Mansel. The current program of restoration work on the theatre and surrounding areas is directed by Ülkü İzmirligil.2006
Excavation in 2006 took place in the north-east part of the theatre, where the upper part of the outer gallery at pier Z had fallen. The aim was to clarify the connection between the original theatre and the Late Antique wall. Two plastered water channels and baked clay paving were revealed.In the area between heaps of rubble and the East Gate, at the beginning of the colonnaded street leading to structure M from the agora, excavation uncovered a gate and the beginning of a street. A sewerage canal ran under the street. A second gate was also found, 3.75 m from the exedra.
Landscaping in and around the Dionysos temple was completed this year and the passageway beside Vespasian's fountain was opened up to facilitate access to the theatre.
2004
The Late Antique inner city fortification wall had incorporated the scaenae frons of the theatre and the adjoining shops along the south-west portico of the agora. In 2004 attempts to clear the infill in gateways A-D of the scaenae frons encountered structural problems and only the most secure shop, between gates A and B, was cleared. This revealed architectural blocks from the stage building, the temple of Dionysus and the peristyle houses nearby. Old office buildings of the Side Museum were dismantled to permit excavation of the portico shops to the north-west of the agora. For the past three years work has also been undertaken in the colonnaded street opposite the entrance to the theatre. Shops 9, 10 and 11 in this colonnade have been cleaned, and 9 and 10 were excavated to floor level, revealing a well in shop 10.The shop walls and portico stylobate to the north-west of the agora entrance were restored. The walls of previously excavated rooms 1-6, behind the portico, were reinforced, the stylobate of the north-west portico was cleaned and the column bases were put back in their original positions.
Work also proceeded on studying and cleaning the wall paintings in the chapel previously discovered in the East Parados (P2) of the theatre. Three layers of plaster were revealed. The first layer had a haloed head with the letters “X A". It was coated with geotextile and styrofoam.
Conservation of the mosaics in front of rooms 5-7 in the Colonnaded Street opposite the theatre was necessary because of the traffic there. The area was cordoned off and conserved. Study of the coffers of the stage building continued and three groups were identified, based on study of the findspots and dimensions. The first floor contained deities (Apollo, Kybele, Demeter, Dionysos, Artemis, Athena), the second floor motifs (e.g. rosettes, stars) and the third floor the Muses. Architectural elements of the temple of Dionysos, located south-west of the theatre, were recovered from various excavations in the West Parados (P1) in 2001, in the south-west shops of the agora and in the stage building. They had been re-used for the 4th century AD fortification wall. AutoCad digitization of the elevation drawings was undertaken for future publication.
After four years (1999-2002) work on the main part of the theatre - specifically the façade of the stage building and the east and west paradoi - was completed, using a tower crane provided by the expedition team of Ephesos. Future excavations will focus on the interior of the stage building and its facade facing the agora.
Bibliography
Ülkü İzmirligil, "Excavations and Landscaping in and around the Side Theatre", ANMED (Anadolu Akdenizi Arkeoloji Haberleri) 5 (2007), 68-72Side (Antalya)
MÖ 7. yüzyılın ikinci yarısında kurulan ve Antalya ile Alanya arasındaki sahil kesiminde yer alan bu Pamfilya kenti, Geç Helenistik ve Roma dönemleri boyunca refah içinde yaşamıştır. MS 4. yüzyılda bir iç sur inşa edilerek kent daraltılmış ancak sonraki yüzyıllarda yeniden genişlemiştir. Alandaki kazılar 1947’de Arif Mansel tarafından başlatılmıştır. Tiyatroda ve yakın çevrede şu anda sürdürülen restorasyon çalışmalarını Ülkü İzmirligil yürütmektedir.2006
2006’da tiyatronun kuzeydoğu tarafında, dış galerinin üst kısmının yıkılmış olduğu Z payandasında kazı yapılmıştır. Çalışmanın amacı özgün tiyatro yapısıyla, Geç Antik Dönem duvarları arasındaki ilişkinin belirlenmesidir. Kazıda iki adet sıvalı su kanalı ile pişmiş toprak döşeme kaplaması ortaya çıkarılmıştır.Kentin Doğu Kapısı ile moloz yığınlarının bulunduğu alanın arasında ve Agora’daki M yapısına uzanan sütunlu caddenin başlangıcında yer alan bölgede yapılan kazıda ise caddenin başlangıcı ile bir kapı tespit edilmiştir. Caddenin altında bir kanalizasyon kanalı bulunmaktadır. Ayrıca, eksedradan 3.75 m uzaklıkta bir kapı daha bulunmuştur.
Dionysos Tapınağı’nın içinde ve çevresindeki peyzaj çalışmaları da bu yıl tamamlanmış ve tiyatroya ulaşımı kolaylaştırmak üzere Vespasian Çeşmesi yanındaki geçiş açılmıştır.
2004
Tiyatronun sahne duvarı ile buna bitişik olarak agoranın güneybatı revağı boyunca uzanan dükkanlar, Geç Antik Döneme ait iç sura dahil edilmiştir. 2004’te, sahne duvarına ait A-D kapılarındaki dolguları temizleme girişiminde strüktürel sorunlarla karşılaşılmış ve sadece A ve B kapıları arasında yer alan en sağlam dükkan temizlenebilmiştir. Dolgu içinden sahne binasına, Dionisos Tapınağı’na ve yakındaki peristil planlı evlere ait mimari parçalar çıkarılmıştır. Side Müzesi’ne ait eski büro binaları da, agoranın kuzeybatı revağındaki dükkanlarda kazı yapabilmek üzere kaldırılmıştır. Tiyatro girişinin karşısında yer alan Sütunlu Cadde’deki çalışmalar üç yıldır sürdürülmektedir. Buradaki 9., 10. ve 11. dükkanlar temizlenmiş, 9. ve 10. dükkanların kazısı döşeme seviyelerine kadar tamamlanmış ve 10. dükkanda bir kuyu ortaya çıkarılmıştır.Dükkan duvarları ve agora girişinin kuzeybatısında yer alan revağın stilobatı restore edilmiştir. Revağın arkasında yer alan ve kazısı daha önce tamamlanmış olan 1-6 numaralı odalar sağlamlaştırılmış; kuzeybatı revağın stilobatı temizlenmiş ve sütun kaideleri özgün konumlarına getirilmiştir.
Tiyatronun Doğu Paradosu’nda (P2) daha önce ortaya çıkarılan şapelin duvar resimlerinin temizlenmesine ve incelenmesine de devam edilmiş ve üç kat sıva saptanmıştır. İlk kat, “X A” harflerini içeren ve çevresinde hale olan bir figür içermektedir. Resmin üzeri jeotekstil ve polistiren köpükle kaplanmıştır.
Yoğun trafik nedeniyle, tiyatronun karşısındaki Sütunlu Cadde’nin 5.-7. odalarının önündeki mozaiklerin konservasyonu gerekli görülmüştür. Alanın etrafı çevrilerek koruma altına alınmıştır. Sahne binasının tavan panellerinin incelenmesine de devam edilmiş ve bulundukları yere ve boyutlarına göre üç tip belirlenmiştir. Birinci katta tanrı ve tanrıçalar (Apollon, Kibele, Demeter, Dionisos, Artemis, Athena), ikinci katta motifler (rozetler, yıldızlar vb.), üçüncü katta da Müzler vardır. Tiyatronun güneybatısında yer alan Dionisos Tapınağı’na ait birçok mimari parça, Batı Parados’ta (P1), agoranın güneybatı dükkanlarında ve sahne binasında 2001 yılında yürütülen kazılarda ortaya çıkarılmıştır. Bunlar, MS 4. yüzyılda inşa edilen surun yapımında kullanılmışlardır. Cepheler, ileriki çalışmalarda yayımlanmak üzere, Autocad ortamında dijital hale getirilmiştir.
Tiyatronun ana mekanında -özellikle sahne binasının cephesinde ve doğu/batı paradoslarda- yürütülen dört yıllık çalışma (1999-2002), Efes kazı ekibinin sağladığı kule vinç kullanılarak tamamlanmıştır. Gelecekteki kazılar sahne binasının içinde ve agoraya bakan cephesinde yoğunlaşacaktır.
Kaynakça
Ülkü İzmirligil, "Excavations and Landscaping in and around the Side Theatre", ANMED (Anadolu Akdenizi Arkeoloji Haberleri) 5 (2007), 68-72