Last updated: 2007-01-12
Pınarbaşı (Karaman)
Located on the southern part of the Central Plateau, on a low ridge north-west of Karadağ, the site consists of a rock shelter and a small mound. The mound (Areas A and D) produced evidence of Epipalaeolithic occupation of the later 9th millennium BC, an Early Bronze settlement and cemetery with stone and mud brick cist graves, a Roman-Byzantine settlement (probably of the 4th century AD) and middle Byzantine or Seljuk graves, while the rock shelter (Area B) was used in the Epipaleolithic and Late Neolithic. This site was originally investigated in 1994-95 by Trevor Watkins. Work resumed as a joint project between the University of Liverpool and Karaman Museum under the direction of Douglas Baird in 2003.2005
The 2005 season was devoted to study of the previously excavated material. The Epipalaeolithic material from the rock shelter (Area B) confirmed the dominance of obsidian in the chipped stone assemblage. It was brought 150 km from Cappadocia, and other materials brought to the site from some distance included shell beads from the Mediterranean and sandstone and schist tools from the Taurus. The number of fish bones identified suggests fishing was an important activity, while study of the human remains indicates the adult males were particularly muscular and wear on the teeth of one individual suggests they used their teeth as tools.There was little evidence of on-site knapping of microliths in the rock shelter but considerable evidence of this activity during the later Epipalaeolithic at the open site (Areas A and D). Many different types of microliths were produced, and residue sorting also produced small green stone axes and fragments of decorated stones that had been treated so that the surface colour was altered. Both shell and stone beads were found.
There is still no evidence of the ancestors of cultivated cereals in this area and the population appears to have concentrated on the collection of nuts (almond and terebinth). As well as fishing, there is evidence of hunting of large mammals such as aurochs and equid.
2004
The 9th millennium BC material from the mound includes plastered and wattle-and-daub structures, curvilinear and partly subterranean, and a building with a red ochre floor, as well as burials. Hunting of large animals (equids and aurochs) and exploitation of plant foods, including nuts, are suggested, but there were no domesticated plants and so sedentism in this area was not linked to agriculture. This confirms the evidence from Aşıklı Höyük. The rock shelter also produced Epipalaeolithic material, dated slightly earlier on the basis of the microliths, including dentalium marine shell beads obviously brought from the coast.The 7th millennium Neolithic occupation in the rock shelter is compared to the later phases of Neolithic Çatalhöyük. It included a curvilinear structure cut into the underlying deposit with stones along the top. This structure contained hearths, ovens and fire pits. Finds included obsidian projectile points and bones of wild aurochs and equid, as well as domesticated sheep.
Bibliography
Douglas Baird, "Pınarbaşı", Anatolian Archaeology 11 (2005), 12-13Douglas Baird, "Pınarbaşı", Anatolian Archaeology 10 (2004), 2-3
The excavation website is at
http://www.liv.ac.uk/sace/research/projects/pinarbasi/index.html
Pınarbaşı (Karaman)
Orta Anadolu Platosu’nun güneyinde, Karadağ’ın kuzeybatısında alçak bir sırtta yer alan Pınarbaşı, bir kaya barınak ile küçük bir höyükten oluşmaktadır. Höyükte (A ve D bölgeleri) MÖ 9. binyıl sonu Epipaleolitik Döneme ait buluntular; İlk Tunç Çağına ait bir yerleşim ile taş ve kerpiçten taş sanduka mezarlar içeren nekropol; Roma-Bizans Dönemine ait bir yerleşim (muhtemelen MS 4. yüzyıl); ve Orta Bizans ya da Selçuklu mezarları ortaya çıkarılmıştır. Kaya barınak (B bölgesi) ise Epipaleolitik ve Geç Neolitik çağlarda iskan edilmiştir. Yerleşim, 1994-95 arasında Trevor Watkins tarafından incelenmiştir. Çalışma, Liverpool Üniversitesi ile Karaman Müzesi’nin birlikteliğinde ve Douglas Baird’in yürütücülüğünde 2003 yılında da devam ettirilmiştir.2005
2005 sezonunda, daha önce ortaya çıkarılan malzeme üzerinde çalışılmıştır. Kaya barınakta (B Bölgesi) bulunan Epipaleolitik malzemeler, yontmataş buluntular arasında obsidyenin ağırlıkta olduğunu göstermiştir. Bunlar 150 km uzaklıktaki Kapadokya’dan getirilmiştir; yerleşime dışarıdan getirilen diğer malzemeler arasında Akdeniz’den gelen deniz kabuğundan yapılma boncuklar ile Toroslar’dan gelen kumtaşı ve şist aletler bulunmaktadır. Tespit edilen balık kemikleri, balıkçılığın önemli bir faaliyet olduğunu göstermektedir. İnsan kalıntıları erkeklerin oldukça kaslı olduğuna işaret etmekte ve birinin dişlerinin aşınmış olması da dişlerini bir alet gibi kullandıklarını düşündürmektedir.Kaya barınakta, mikrolitleri yerinde şekillendirdiklerine dair fazla kanıt yoktur ancak Epipaleolitik’in daha geç dönemlerinde açık alanda (A ve D bölgeleri) bu işi yaptıkları anlaşılmaktadır. Pek çok farklı tipte mikrolit üretildiği anlaşılmaktadır; artıkların tasnifi sırasında da küçük, yeşil taş baltalar ile yüzeylerinin rengi değişecek şekilde işlem görmüş dekoratif taş parçaları tespit edilmiştir. Ayrıca deniz kabuğundan ve taştan boncuklar bulunmuştur.
Bu bölgede yetiştirilen tahıl cinslerinin atalarına dair henüz bir kalıntı bulunmamakla birlikte, toplumun daha çok kabuklu yemişleri (badem ve sakız ağacı gibi) toplamaya odaklandığı sanılmaktadır. Balıkçılığın yanı sıra, Avrupa bizonu ve at gibi büyük memelilerin avlandığına dair kanıtlar da bulunmuştur.
2004
Höyükteki 9. yüzyıl buluntuları arasında, eğrisel formlu ve bir kısmı toprak altında yer alan sıvalı dalörgü yapılar, toprak renginde zemini olan bir yapı ve mezarlar bulunmaktadır. Büyük hayvanların avlanmasına (atlar ve Avrupa bizonları) ve kabuklu yemişler de dahil olmak üzere bitkisel gıdaların kullanımına ilişkin işaretler olsa da, bitki yetiştirilmediği için, bu bölgedeki toprağa yerleşme tarımla bağlantılı olmamıştır. Bu, Aşıklı Höyük’ten elde edilen bilgilerle de örtüşmektedir. Kaya barınakta, mikrolitlere göre Epipaleolitik’in biraz daha erken dönemine tarihlenebilecek buluntular da ortaya çıkarılmıştır; bunlar arasında deniz kenarından getirildiği aşikar olan dentalium deniz kabukları da vardır.Kaya barınaktaki 7. binyıl Neolitik yerleşimi, Çatalhöyük Neolitik’inin geç dönemleriyle karşılaştırılabilir. Burada, alttaki yıkıntının üzerine oturan ve üzeri taşlarla sınırlandırılmış eğrisel bir yapı bulunmaktadır. Yapıda ocaklar, fırınlar ve ateş yakılan çukurlar vardır. Buluntular arasında obsidyen ok/mızrak uçları ve Avrupa bizonu/at kemikleriyle beraber evcil koyun kalıntıları da yer almaktadır.
Kaynakça
Douglas Baird, "Pınarbaşı", Anatolian Archaeology 11 (2005), 12-13Douglas Baird, "Pınarbaşı", Anatolian Archaeology 10 (2004), 2-3
Web sitesi
Kazı internet sitesi http://www.liv.ac.uk/sace/research/projects/pinarbasi/index.html adresinde yer almaktadır.