Last updated: 2008-02-27
Panaztepe (İzmir)
Situated 13 km west of Menemen, to the north of the Gulf of İzmir, this site had continuous occupation from the 3rd millennium BC to the 5th century AD. The site has been excavated since 1985 by Armağan Erkanal.2006
The west necropolis has now reached 5000 square metres exposure and was used in two major periods. About 250 people were buried in the 114 LB tombs excavated and the grave goods included many complete vessels. It is, therefore, important to be able to tie the tombs into the settlement sequence, and in 2006 work continued for a third season in the area around the harbour town. This area was opened to provide a sequence to which the tombs can be linked.In the harbour area the Geometric deposits had been considerably damaged by Byzantine and Islamic activities and there were also many pits dug into the deposit, but an architectural level has been reached. Below it was a layer with early Protogeometric material, including rubbish pits, masses of pottery, slag and animal bones. Some of the pottery is very close to Mycenaean in style.
A thick (ca 2 m) alluvial layer sealed the top LB level, which here consisted of what may be two houses with a street between them, although they are not yet completely excavated. There were no finds but this level should correspond to Troy VIIb. A deep pit filled with shells also produced much Mycenaean pottery and a handle with a stamp of an Egyptian scarab. This is from a Philistine vessel and so provides a good link to the eastern Mediterranean.
LB deposits were also reached in two deep soundings. Finds include lids with pierced stalk handle of a type represented at late Troy VI. This type is also found in the necropolis and so provides a good link. Level 6 (the lowest reached) was a burnt/collapse level with in situ complete vessels, including tan wares of middle Troy VI type.
A sounding northwest of the harbour settlement revealed a section of water channel but no architecture. The pottery was a mix of Iron Age, Geometric and LB. The remarkable water supply arrangements at the site continue to be investigated.
2005
The project is now focusing on the chronological sequence for the Late Bronze Age, and in recent years the excavation area has been shifted eastwards to the settlement around the ancient harbour, with the intention of linking the extensive LB cemetery with the site's occupational sequence. Abundant pottery from domestic contexts provides a good framework for correlations with the grave goods. The material excavated in 2004 showed that the Panaztepe sequence corresponds closely to that of Troy for the later 13th and 12th centuries. Excavation into earlier LB levels is difficult as there was a flood that deposited 3 m of sterile fill between late LB II and earlier occupation.The stratigraphy of the street can now be summarized as Ottoman, Byzantine, Late Roman, Archaic, Geometric, an alluvial layer from flooding of the Gediz River, and four levels of LB. In the top LB occupation, a rectangular building with six rooms belongs to the Troy VIIb2/mid-to-late LH IIIC period. In the second level, corresponding to Troy VIIa-b/early LH IIIC, were two structures and an open area with a well and stone paving. The third level contained a well-made structure with wide walls of Troy VIm/LH IIIB date, while the earliest level has a large (14 x 12.5 m) building complex divided into seven areas corresponding to Troy VIh-m/LH IIIB.
2004
In 2004 excavations took place in two areas within the site. The first area now has 320 m2 exposure. Here there are three upper levels. The first is Ottoman, with 18th century pottery; below this is a Late Roman/Byzantine layer without housing; and then a layer with Iron Age pottery and lots of shells and sea wash. Under these are several layers of Late Bronze Age domestic occupation, including a cobbled floor, intramural infant pot burials and masses of pottery. One layer can be dated to the period of Troy VIIb1, while a second contains LH IIIA pottery.In Ğ trench LB remains were found under a 3 m-thick sterile flood layer. Finds here included "gold ware" of the type known from Aphrodisias and Beycesultan and fabulous Mycenaean pottery. This layer can be dated to the time of Troy VIIa.
Investigations were also undertaken in the hills above the site where channels were sunk into caves for water. Some are natural and others had been enlarged to serve as cisterns or wells. Pottery of all periods from the 2nd millennium BC to Ottoman times was found, indicating that this area had served as a source of drinking water throughout the history of the settlement.
Website
The excavation website is at http://www.geocities.com/irerp_trA report on the 2006 season is at
http://www.ttk.org.tr/index.php?Page=Sayfa&No=197
Panaztepe (İzmir)
İzmir Körfezi’nin kuzeyinde, Menemen’in 13 km batısında yer alan yerleşim MÖ 3. binyıldan MS 5. yüzyıla kadar kesintisiz olarak iskan edilmiştir. Alandaki kazı çalışmaları 1985’ten bu yana Armağan Erkanal tarafından yürütülmektedir.2006
Batı nekropolünün 5000 metrekarelik bölümü ortaya çıkarılmış ve alanın başlıca iki dönemde kullanıldığı anlaşılmıştır. Kazısı tamamlanmış olan GTÇ’ye ait 114 mezarda yaklaşık 250 kişi gömülüdür; mezar eşyaları arasında bütün halde birçok kap vardır. Bu nedenle, mezarları yerleşim kronolojisiyle ilişkilendirmek önem kazanmaktadır. 2006’da liman yerleşimi etrafındaki alanın üçüncü sezon kazısına da devam edilmiştir; bu alandaki kazılara, mezarlarla ilişkilendirilebilecek bir zaman dizisi oluşturabilmek amacıyla başlanmıştır.Liman bölgesindeki Geometrik dönem dolguları, Bizans ve İslam dönemlerindeki faaliyetler dolayısıyla oldukça tahrip olmuştur. Dolgu içine kazılmış pek çok çukur da bulunmakla birlikte, bir mimari tabakaya ulaşılabilmiştir. Bunun altında çöp çukurları, çok miktarda keramik, cüruf ve hayvan kemikleri gibi Erken Protogeometrik malzeme içeren bir tabaka vardır. Keramiklerin bir kısmı Miken tarzına oldukça benzerdir.
En üstteki GTÇ tabakasının üzeri kalın bir alüvyon katmanıyla (yaklaşık 2 m) örtülüdür; ve kazısı tamamlanmamış olsa da, burada GTÇ tabakasının iki ev ve bunların arasından geçen bir sokak ile temsil edildiği sanılmaktadır. Hiçbir buluntu elde edilmemiş olsa da, bu katmanın Troy VIIb ile çağdaş olduğu düşünülmektedir. Deniz kabuklarıyla dolu derin bir çukurda, çok miktarda Miken keramiği ile üzerinde Mısır tarzı “scarab” baskısı olan bir kulp bulunmuştur. Bir Filistin kabına ait olan bu kulp, Akdeniz’in doğusuyla olan bağlantıları göstermesi açısından önemlidir.
GTÇ dolgularına, derin sondaj yapılan iki farklı bölgede daha ulaşılmıştır. Buluntular arasında, Troy VI’da rastlanan tipte, ip delikli kulplu kapaklar da vardır. Bunlara nekropolde de rastlanması güçlü bir bağlantı kurulmasına olanak vermektedir. 6. Tabaka (ulaşılabilen en alt seviye) bir yangın/yıkım tabakası olup in-situ halde bütün kaplar içermektedir; bunlar arasında orta Troy VI tipinde sarımsı-kahve renkli eşyalar da vardır.
Liman yerleşiminin kuzeybatısında yapılan bir sondajda, mimari kalıntılar değil fakat bir su kanalının bir bölümü tespit edilmiştir. Keramikler Demir Çağı, Geometrik Dönem ve GTÇ örneklerini içeren karışık bir dağılım sergilemektedir. Yerleşimin dikkat çekici su taşıma sistemine ilişkin incelemelere de devam edilmiştir.
2005
Geçmiş yıllarda, büyük GTÇ mezarlığı ile yerleşimin iskan kronolojisinin bağlantısını kurmak üzere, kazı alanı doğuya, antik liman çevresindeki yerleşim bölgesine kaydırılmış; bu yıl da Geç Tunç Çağı kronolojisi üzerinde yoğunlaşılmıştır. Konut alanlarından elde edilen yeterli miktardaki keramik sayesinde, mezar eşyaları ile ilişki kurulabilmektedir. 2004 yılında elde edilen malzeme, Panaztepe kronolojisinin, Truva’nın 13. ve 12. yüzyıllarıyla yakın benzerlikler taşıdığını ortaya koymuştur. Bir taşkın sonucunda, GTÇ II ile daha önceki iskan tabakaları arasına 3 m yüksekliğinde bakir toprak dolmuş olması nedeniyle, daha erken GTÇ tabakalarına ulaşmak oldukça zordur.Caddenin stratigrafisi şöyle özetlenebilir: Osmanlı, Bizans, Geç Roma, Arkaik, Geometrik, Gediz Nehri’nin taşması sonucu taşınmış bir alüvyon tabakası ve GTÇ’ye ait dört tabaka. En üstteki GT tabakasında ortaya çıkarılan altı odalı dikdörtgen bina, Truva VIIb2/ GH IIIC ortası-sonu dönemine aittir. İkinci tabakada, Truva VIIa-b/GH IIIC başlangıcı ile bağlantılı olan iki yapı ile bir açık alan bulunmaktadır; burası taş döşelidir ve içinde bir kuyu vardır. Üçüncü tabakada Truva VIm/GH IIIB’ye tarihlenebilecek, kalın duvarlarla ve özenli olarak inşa edilmiş bir yapı yer almaktadır. En erken tabakada ise Truva VIh-m/GH IIIB ile örtüşen ve yedi bölüme ayrılmış olan büyük bir yapı kompleksi (14 x 12.5 m) bulunmaktadır.
2004
2004 kazıları iki bölgede yoğunlaşmıştır. Birincisinde 320 m2’lik bir alan ortaya çıkarılmıştır. Burada üç üst seviye bulunmaktadır. En üstte, 18. yüzyıl çanak-çömleğiyle Osmanlı Dönemi; bunun altında, konut dokusuna rastlanmayan Geç Roma/Erken Bizans Dönemi; ve altta, Demir Çağı çanak-çömleği ile çok sayıda deniz kabuğu ve deniz minaresi içeren üçüncü bir katman vardır. Bunların altında ise taş döşeli bir zemin, intramural çocuk mezarları ve çok sayıda çanak-çömlek içeren ve birkaç katman halinde bulunan Geç Tunç Çağı kalıntıları yer almaktadır. Katmanlardan biri Truva VIIb1 Dönemine tarihlenirken bir diğeri Geç Helenistik IIIA Dönemi çömlekleri içermektedir.Ğ açmasında, 3 m kalınlığında bakir bir sel tabakası altında GTÇ kalıntıları ortaya çıkarılmıştır. Buradaki buluntular arasında, Afrodisias ve Beycesultan tipi “altın objeler” ve muhteşem Miken çanak-çömlekleri yer almaktadır. Bu katman Truva VIIa Dönemine tarihlenebilir.
Su getirmek amacıyla mağara içlerine kanallar açılmış olan üst kesimlerdeki tepelerde de araştırmalar yapılmıştır. Bunların bir kısmı doğaldır; diğerleri sarnıç veya kuyu olarak kullanılmak üzere genişletilmiştir. Burada bulunan ve MÖ 2. binyıldan, Osmanlı Dönemine kadar uzanan çanak-çömlekler, bu alanın tarih boyunca yerleşimin içme suyu kaynağı olarak kullanıldığını göstermektedir.
İnternet sitesi
Kazı internet sitesi http://www.geocities.com/irerp_tr adresinde yer almaktadır.2006 kazı sezonuna ait rapor
http://www.ttk.org.tr/index.php?Page=Sayfa&No=197 adresinde yer almaktadır.