Last updated: 2007-01-16
Olympos (Antalya)
The ancient city of Olympos is located in eastern Lycia, 80 kilometres southwest of the modern Antalya city centre. Olympos, which is bordered by the sea on the east, is positioned in a defendable valley with high hills on the north and south. Olympos Çayı ran through the middle of the ancient city, as it still does today. The site is being investigated by a team from Anadolu University led by B. Yelda Olcay Uçkan.The excavators have provided the following summary of the site.
The earliest records of the city start in the 2nd millennium BC, and Hellenistic walls are visible, especially in and around the river bed. From the 2nd century BC, there were numerous inter-city conflicts, in which the Cilician pirates gave support to the Anatolian cities. In 100 BC, the Roman Senate attempted to get a grip on piracy with the law Lex de Provinciis Praetoriis, and in 78 BC Rome ordered Publius Servilius Vatia to put an end to the pirate activities. Although there was no collaboration with the pirates in Lycia as a whole, there was a certain amount of social unrest in East Lycia and the pirate chief Zeniketes held sway in the Lycian cities of Olympos, Phaselis and Korykos, as well as numerous places in Pamphylia, until 77-76 BC when Servilius Vatia finally extinguished Zeniketes' overlordship in the area.
According to Strabo (quoting from Artemidoros), Olympos was one of the six cities in the Lycian League with three votes and represented East Lycia there. During this period Olympos minted coins embossed OΛYMΠH ΛYKIΩN. Around the transition from the 2nd to the 1st century BC, however, while other cities with three votes continued to mint their own coins, Olympos discontinued minting. An inscription dated 81 BC in the sanctuary of Lagina Hecate listing Limyra in place of Olympos as a member of the League also shows that Olympos was no longer a member at that time. The exact reasons and date when Olympos and neighbouring Phaselis joined the League have not been established. Immediately after the issue of coins by the Lycian League, fake coins, known as Pseudo-League coins, emerged minus the embossment present on the League coins. The circulation of Pseudo-League coins began at the end of the 2nd century BC and continued through to 77 BC. The reason for Olympos producing Pseudo-League coins would have to be related to its coming under the control of the pirates.
During the Roman Empire, Olympos once again became an important member of the Lycian League. A tomb inscription, dated to the late 2nd century or early 3rd century AD, indicates that Marcus Aurelius Archepolis was a Lyciarch in the League. In 2002, it was further discovered, from a newly found inscription, that the same person was not only Lyciarch, but also Grammateus and abbot.
Christianity reached Olympos earlier than other Lycian sites. The first known bishop of the city and the Lycia region was Methodios, who was executed during the reign of the Emperor Diocletian. According to the latest studies, Methodios was not the bishop of Patara and was known solely as the bishop of Olympos. He was sentenced to death and executed in Patara towards the end of the reign of Diocletian, or more likely on 20 June 312, in the presence of Maximinus Daia, who was visiting the city. A bishop known by the name Aristocritus attended councils in Ephesus (431) and Constantinople (451), and in the years 457-58 Anatolius represented Olympos in the Constantinople council. Ioannes is another known bishop of Olympos, attending the Constantinople Synod in 536. There remains little information about Olympos after the 6th century, due to in large part to the onslaught of Arab hordes who were becoming prominent in Mediterranean regions during the 7th century. Recent studies have discovered natural disasters to be another reason for the limited information.
The fault line still active in the Bay of Antalya has been a continual threat to Olympos and its surrounds, and tsunamis are also known to have taken their toll. Historical records document the constant effect of earthquakes on the settlements near Antalya and the Bay of Antalya, while periodic plague epidemics, beginning in 542 and continuing until the 8th century and then re-emerging in 1346-47, caused a huge drop in population. In later antiquity the drop in population was as high as 50% in Olympos and the surrounding cities. Death and migration towards the interior are now understood to be the causes of this population decrease.
The activities of the Arab armada from 646 up to the 8th century were detrimental to the Lycian cities, which had insufficient overland connections to the Anatolian interior. The problems caused by the Arab attacks on the Mediterranean coastline can be deduced from the decrees of the Trullo Council in 692. After the Arab (dubbed ‘Barbarian’) invasions, the conventions held twice a year in most cities had to be reduced to once a year, as a result of the difficulties of travel for clerics. It can also be deduced, from another decree, that Ioannes, the bishop of Cyprus, with his congregation, was forced to migrate to the Hellespont. The decision of the clerics in Cyprus to leave the island (which is very close to the Lycia region) during the Arab attacks may indicate these were also a factor in the migration of the coastal populations. Events occurring during the transfer of the Caliphate from Damascus to Baghdad in the second half of the 8th century brought about a temporary reduction in Arab activities in the Mediterranean, and thereby the Lycia region.
During the period of the Crusades and later the area was subject to invasion by Venetians, Genoans and the Knights of Rhodes, and there is likely to have been some settlement within the defensive structures on the Acropolis and the southern slopes of Genoisa Hill, as well as in the city itself.
In the 15th century, during the reign of Sultan Mehmet the Conqueror, the whole of the Teke peninsula became a part of Ottoman territory but there are no remains of Turkish settlement in Olympos. However, from the 18th to the early 20th century the city was used by nomads as wintering quarters. In the 1850s, a character known as Cypriot Hajji Hasan built a water-mill on the South Port Road.
An excavation team from Anadolu University is continuing to work at the site.
Website
The excavation website is athttp://www.olymposproject.com (under construction, January 2007)
Olympos (Antalya)
Olympos Antik Kenti Likya Bölgesi’nin doğusunda; günümüz Antalya il merkezinin 80 km. kuzeybatısında yer alır. Doğu yönünde denize kıyısı olan kent, kuzey ve güney yönden de yüksek dağ sıraları ile çevrili korunaklı bir vadi içinde konumlandırılmıştır. Ortasından geçen Akçay, kenti kuzey ve güney olmak üzere ayırır. Alandaki kazı çalışmaları Eskişehir Anadolu Üniversitesi’nden B. Yelda Olcay Uçkan tarafından yürütülmektedir.Aşağıdaki rapor Doç. Dr. Uçkan tarafından sağlanmıştır.
Olympos’un ilk kuruluş tarihi bilinmese de ilk Helenistik döneme kadar uzanır. Özellikle güney kentte ve nehrin iki yanında Helenistik duvar kalıntıları halen görülebilmektedir. M.Ö. 2. yüzyıldan itibaren Roma ile Anadolu’daki kentler arasında çatışmalar yaşanmış ve bu mücadelede Kilikyalı korsanlar Anadolu’daki kentleri desteklemiştir. M.Ö. 100’de Roma senatosu Lex de Provinciis Praetoriis adı verilen bir kanun hazırlayarak korsanlarla başa çıkmaya çalışmıştır. M.Ö. 78’de ise Roma, Kilikya’nın stratejik konumunu algılayarak, Publius Servilius Vatia’yı korsan hareketlerini sona erdirmek için görevlendirmiştir. M.Ö. 77-76 yıllarında Servilius Vatia, Likya’da Olympos, Phaselis ve Korykos kentlerini zapt etmiştir. Likya genelinde korsanlarla işbirliğine girilmemesine rağmen Doğu Likya’da karışıklıklar baş göstermiş ve Phaselis, Korykos, Olympos ile Pamphylia’da pek çok yeri zapt eden korsan şefi Zeniketes, M.Ö. 77-76’da Vatia’nın beyliğine son vermesine kadar bu kentlerde hâkimiyetini sürdürmüştür.
Strabon’un Artemidoros’tan aktararak anlattığı bilgilere göre, Olympos Likya Birliği’nde üç oy hakkına sahip altı şehirden biridir ve Likya’nın doğusunu temsil etmiştir. Olympos bu dönemde OΛYMΠH ΛYKIΩN etnikli sikkeler basmıştır. M.Ö. 2. yüzyıldan M.Ö. 1 yüzyıla geçiş döneminde ise, Likya Birliği’nde üç oy hakkına sahip şehirler sikke basmaya devam ederken Olympos’un birlik sikkeleri sona ermiştir. M.Ö. 81 yılına tarihlendirilen Lagina Hekate kutsal alanındaki bir yazıtta da Birlik üyesi kentlerin içinde Olympos yerine Limyra’nın adının geçmesi, bu dönemde kentin Likya Birliği’ne üye olmadığını gösterir. Olympos ve komşu şehir Phaselis’in Likya Birliği’ne giriş nedeni ve zamanı tam tespit edilememiştir. Birliğe ait sikkelerden sonra aniden bunların taklidi olmakla birlikte, birlik etnikonu taşımayan ve Pseudo-Birlik sikkeleri adı verilen sikkeler basmışlardır. Pseudo-Birlik sikkelerinin basımı M.Ö.2. yüzyıl sonlarında başlamış ve M.Ö. 77’ye kadar devam etmiştir. Bu sikkelerde birlik etnikonu bulunmaması Olympos’un Korsan hâkimiyetine girdiğini gösterir.
Roma İmparatorluk çağında Olympos yeniden Likya Birliği’nin seçkin üyelerinden biri olmuştur. M.S. 2 yüzyılın sonları - M.S. 3. yüzyılın başına tarihlenen mezar yazıtından, Marcus Aurelius Arkhepolis’in Birlik’te Lykiarkh görevinde bulunduğu ortaya çıkmıştır. 2002 yılında bulunan bir başka yazıtta da aynı kişinin Lykiarkh görevinin yanı sıra Grammateus ve başrahip olduğu anlaşılmıştır.
Hıristiyanlık kente diğer Likya kentlerinden erken ulaşmıştır. Kentin bilinen ilk piskoposu, imparator Diocletianus devrinde öldürülen Methodios’tur. Olympos’un ve Likya Bölgesi’nin ilk piskoposu olan Methodios’un yapılan çalışmalarla Patara değil Olympos piskoposu olarak tanınmış ve görev yapmış olduğu anlaşılmıştır. Diocletianus idaresinin sonlarına doğru ve daha büyük olasılıkla da 20 Haziran 312’de Patara’da, kenti ziyaret eden Maksiminus Daia’nın da katıldığı bir mahkeme tarafından idam edilmiştir. Aristokritos isimli piskopos ise 431 yılında Efes’teki, 451 yılında İstanbul’daki konsile katılmıştır. 457-458 yılında ise Anatolius, Olympos’u temsil eden Konstantinopolis konsiline katılmıştır. 536’daki Konstantinopolis Sinod’una katılmış olan Ioannes de bilinen diğer bir Olympos piskoposudur M.S. 6. yüzyıl sonrası için Olympos hakkında çok az veri bulunmaktadır. Özellikle 7. yüzyılda Akdeniz’de etkin olmaya başlayan Arapların düzenlediği akınlar nedeniyle kent hakkında bu döneme dair bilgilerimiz sınırlıdır.
Bölgede Arap akınlarının dışında etkili olan ve bilgi eksikliğinin de kaynağı olarak gösterebileceğimiz bir diğer önemli etken ise son yıllarda yapılan araştırmalarla ortaya konan doğal afetlerin yıkıcı gücüdür. Antalya Körfezi’nde halen aktif olarak nitelenen fay hatlarının, Olympos ve çevresini günümüze kadar sürekli etki altında bıraktığı ve hatta yakın çevrelerde gerçekleşen tsunami felaketlerinin etkin olduğunu bilmekteyiz. Kayıtlı tarihsel verilere göre 2000 yıldan daha uzun süredir Antalya Körfezi’nde yer alan yerleşimler, hem depremler hem de M.S. 542 yılından başlayarak 8. yüzyıla kadar aralıklı olarak devam eden veba salgınlarıyla sürekli nüfus kaybına maruz kalmıştır. Bu da Olympos’un da içinde yer aldığı birçok kıyı kentinde, özellikle Geç Antik dönemde % 50’lere varan nüfus kayıplarına neden olmuştur. Bu kaybın nedenlerinin hem ölümler hem de daha iç bölgelere göç olduğu anlaşılmıştır.
Arap donanmasının M.S. 646’dan 8. yüzyılın ortasına kadar Doğu Akdeniz’deki etkinlikleri, özellikle kara yolu ile Anadolu’nun iç bölgelerine bağlantısı sınırlı olan Likya kentlerini olumsuz etkilemiş olmalıdır. Arap saldırılarının Akdeniz kıyısındaki kentlerde yol açtığı sorunlar, M.S. 692 yılında toplanmış olan Trullo Konsili’nde alınan kararlarda izlenebilmektedir. Barbarlar olarak adlandırılan Arapların istilaları sonucunda din adamlarının seyahat etmesinde ortaya çıkan güçlükler nedeniyle, bu tarihe kadar her eyalette yılda iki kez yapılması gelenek haline getirilen sinodların yılda bir kez yapılmasına kara verilmiştir. Diğer bir kararda ise barbarların saldırıları nedeniyle Kıbrıs adası piskoposu Ioannes’in cemaati ile birlikte Hellespontos’a göç ettiği öğrenilmektedir. Likya Bölgesi’ne çok yakın olan Kıbrıs’ta yaşayan din adamlarının Arap saldırıları sırasında aldıkları Ada’yı terk etme kararı, olasılıkla deniz yolculuklarında Kıbrıs’tan sonraki demirleme yeri olan komşusu Likya’nın da özellikle kıyı kentlerinde önemli nüfus hareketlerine neden olmuştur. M.S. 8. yüzyılın ikinci yarısında, halifeliğin Şam’dan Bağdat’a geçmesi sırasındaki olaylar nedeniyle, Arapların Akdeniz’deki ve dolayısıyla Likya üzerinde etkinliklerinin geçici bir süre için azaldığı tahmin edilebilir.
Haçlı seferleri sırasında Venedik, Cenova ve Rodos şövalyelerinin istilasına uğrayan Olympos’ta, bu devirde Akropol ve Ceneviz tepesi olarak adlandırılan yamaçlarda savunmaya yönelik yapılaşmalar ile kent içerisindeki bazı yapılarda yerleşmeler olması muhtemeldir.
15. yüzyılda, Fatih Sultan Mehmet devrinde tüm Teke Yarımadası, Osmanlı topraklarına katılmıştır. Ancak bu dönemde kentte bir Türk yerleşimi olduğuna dair hiçbir kalıntı mevcut değildir. 18. yüzyıldan 20. yy başına kadar Yörüklerin kenti kışlak olarak kullandıkları bilinmektedir. Ancak yaklaşık 1850’li yıllarda Kıbrıslı Hacı Hasan isimli bir kişi tarafından Güney Liman Caddesi üzerine bir su değirmeni inşa edilmiştir.
Eskişehir Anadolu Üniversitesi’nden kazı ekibi halen alandaki çalışmalarını sürdürmektedir.
İnternet sitesi
Kazı internet sitesi http://www.olymposprojesi.com adresinde yer almaktadır (yapım aşamasında, Ocak 2007).