Last updated: 2008-03-28
Ephesos (İzmir)
Ephesos was first established as a port in the 10th century BC, was re-established at the beginning of the Hellenistic period and prospered into the Ottoman period. The Artemision at Ephesos was regarded as one of the wonders of the ancient world. Excavations at the site were undertaken by British archaeologist J. T. Wood and from 1895 by Austrian scholars. The expedition is currently directed by Friedrich Krinzinger.2005 and 2006
Work continued on the documentation of the theatre using digital means and achieved some clarification of the construction phases. Two Hellenistic phases have been identified, as well as phases of the Flavian, Antonine and late Roman periods.Slope House 2 was opened to the public on 21 June 2006. Transparent floors have been installed so that all the spaces can be seen and a wooden architrave has been erected over the peristyle of Unit 2 and Unit 6. The work in Unit 6 uncovered a refurbishment of the 3rd century AD. A computer reconstruction of Unit 6 shows the marble revetment with inscription and opus sectile.
Soundings have helped clarify the chronology of the Byzantine Governor's Palace in the centre of the Byzantine city. It is to the east of the main modern car park. North of this is a bath complex built over early Roman Imperial houses. In 2005 the study of the Vedius Gymnasium was completed, with the discovery of a stoa along the east end of the north face of the building. Stairs go up to the palaestra, and there are also stairs oriented westwards, creating a new interpretation of the relationship between the north part of the city and the countryside. At the southeast corner of the palaestra was found a large building of unclear function. In 2006 the connection of the Byzantine city wall and the gymnasium was examined. A 3D reconstruction of the wall at this point was made. At St Paul's Cave work continued on restoration of the frescoes, with their many phases.
In 2005 work began on a geophysical survey and digital plan of the city and this continued in 2006. In the western area, in the saddle between the so-called Prison of St Paul and Bülbüldağ, a densely settled urban area was recorded. The flat land south of the Arkadian Way was also examined, revealing irregular structures that should belong to the Byzantine phase of the city. Especially fruitful was the study of the terraces on the north slope of Bülbüldağ, where the continuity of the Hellenistic-Roman city plan is not so clear. Radar prospection suggests that the street grid continues in the region of the slope houses and extends west from the State Agora to the so-called Domitian's square.
In other work, a re-examination of Trajan's Fountain was begun to allow full publication of the monument, and some investigations took place at the Magnesian Gate area, at the so-called East Gymnasium.
On Ayasoluk study of the İsa Bey Hamam has been completed and in 2005 study of Hamam 3, to the west of the İsa Bey Mosque, began. At the southwest corner was found a square well. Within it, in a sealed stratigraphic context 3 m deep, were found horse and dog bones as well as two human skeletons. The deposit is dated by coins of the 15th century AD.
Study at the Belevi Mausoleum identified eight groups who worked on the podium. The publication of the mausoleum will appear at the end of 2006. An anastylosis of the Octagon using 3D laser scanning technology was also begun. To the north of Slope House 2, it is associated with the tomb of Arsinoe IV, sister of Cleopatra, who in 42 BC was taken from asylum in the Artemision and executed by Mark Anthony's troops.
2004
In 2004 work was undertaken in a number of areas. The director kindly provided this information on the highlights of the season.A new definitive study of the Mausloeum at Belevi has determined that it can securely be dated to the early 3rd century BC based on the style of the architectural ornament and ceramic finds from the new excavations, which have also revealed more fragments of relief coffers depicting a centauromachy. It is now clear that the tomb was not covered by a pyramidal roof, but rather consisted of a covered columnar peristasis surrounding an open inner court. The main entrance from the north was emphasized by an inner colonnade of fine palmette capitals behind an exterior row of Corinthian columns. The inner tomb chamber, cut out of bedrock, contained the finds, including the kline sarcophagus, now on display in the Selçuk Museum. Their context was reconstructed on the basis of in situ finds such as the impression of the legs of a table on marble slabs of the floor and the location of a life-size statue of a royal attendant. Excavation and study of the theatre revealed that it has existed at its present location since the 3rd century BC and that it went through at least two or three refurbishments from the Domitianic to Late Roman periods.
Research also focused on the enormous growth of the city in the Hellenistic period, and attempted to define the extent and plan of the Hellenistic city founded by Lysimachus, particularly the ports between the two fortifications in the extreme west and north-east of the city. A major wall, which may belong to this phase of urbanism in the 3rd century BC, was found underneath the Slope Houses during restoration of a mosaic in room 25 of residential unit 5 of Slope House 2. Discovery of a small fragment of brightly coloured wall mosaic, similar to examples at Delos and Pergamon dated to the 2nd half of the 2nd century BC, suggests that luxury residences also occupied this area in the Hellenistic period.
Re-examination of the bath-gymnasium complex known as the Vedius Gymnasium has discovered more fragments of a major statuary display honouring the family of Vedius in the 2nd century AD in the so-called Kaisersaal. The statue group, which belongs to the original phase of the gymnasium, was later deposited during the levelling of the area around 400 AD as part of a major refurbishment. Excavations of the bath complex of the gymnasium revealed the use of the latest technological innovations, including a well-preserved testudo to regulate the heating of the water.
The completion in 2000 of a remarkable new roofing system, made of teflon material, over the well-preserved Slope House 2 (4000 square metre) ensured its preservation and aided the study of its residential units. Analysis of the phasing of the units has revealed catastrophic layers resulting from earthquakes and a fire, the latest dated to the 260s based on coin evidence, and has provided a new and important terminus ante quem for the wall paintings and finds in the units. This redating will have a major impact, particularly on the chronology of Roman wall painting in the eastern provinces.
Website
The excavation website is athttp://www.oeai.at/ausland/ephesos.html
Ephesos (İzmir)
M.Ö. 10. yüzyılda bir liman yerleşimi olarak kurulan Ephesos/Efes, Helenistik Dönemin başında yeniden kurulmuş ve Osmanlı Dönemine dek zenginliğini sürdürmüştür. Ephesos Artemision’u eski dünyanın yedi harikasından biri olarak kabul edilmektedir. Yerleşimdeki ilk kazılar İngiliz arkeolog J. T. Wood tarafından yapılmış olup, 1895’ten beri çalışmalar Avusturyalı ekipler tarafından yürütülmektedir. Araştırma heyetinin bugünkü başkanı Friedrich Krinzinger’dir.2005 ve 2006
Dijital yöntemlerden yararlanarak tiyatronun belgelenmesine devam edilerek, yapı evreleri konusunda yeni bilgiler elde edilmiştir. İki Helenistik evreye ek olarak, Flavius ve Antoninus hanedanları ile Geç Roma Dönemine tarihlenen evreler tanımlanmıştır.Yamaç Evi 2, 21 Haziran 2006 günü ziyarete açılmıştır. Tüm mekanlarının gezilebilmesi için şeffaf döşemeler yapılmış ve Birim 2 ve Birim 6 peristili üzerine ahşap bir arşitrav inşa edilmiştir. Konut Birimi 6’daki çalışmalar sonucu M.S. 3. yüzyıla tarihlenen bir yeniden yapım evresi ortaya çıkarılmıştır. Bu birim için hazırlanan bilgisayar destekli rekonstrüksiyonda yazıtlı ve opus sectileli bir mermer kaplama yer almaktadır.
Sondajlar, Bizans Dönemi kent merkezinde, bugünkü otopark alanının doğusunda yer alan Bizans Vilayet Sarayı’nın kronolojisinin anlaşılmasına olanak vermiştir. Yapı grubunun kuzeyinde, Erken Roma İmparatorluk Dönemi konutlarının üzerine inşa edilmiş olan bir hamam külliyesi bulunmaktadır. 2005 yılında, yapının kuzey cephesinin doğu ucunda bir stoa bulunması ile Vedius Gymnasium’undaki çalışmalar tamamlanmıştır. Bu yeni bulunan kısımdan merdivenlerle palaestraya çıkılabilmekte ve batıya yönlenen başka merdivenler ise, şehrin kuzey kısmı ile kırsal alanlar arasındaki ilişkiye yeni bir yorum getirmektedir. Palaestranın güneydoğu köşesinde işlevi henüz bilinmeyen büyük bir yapı bulunmuştur. 2006 yılında Bizans Dönemi şehir surları ile gymnasiumun ilişkisi incelenmiştir. Duvarın bu bölümünün üç-boyutlu bir rekonstrüksiyonu hazırlanmıştır. St Paul Mağarası’nda çok evreli fresklerin restorasyonuna devam edilmiştir.
Şehrin jeofiziksel yüzey araştırması ve dijital bir planının hazırlanması konusunda 2005 yılında başlanan çalışmalara 2006’da devam edilmiştir. Batıda, St Paul Hapisanesi olarak bilinen yapı ile Bülbüldağ arasında kalan semer biçimli sırtta yoğun dokulu bir kentsel alanın bulunduğu belirlenmiştir. Arkadia Yolu’nun güneyindeki düzlük de incelenmiş ve burada şehrin Bizans evresine ait olması gereken düzensiz bir yapılaşmaya rastlanmıştır. Helenistik-Roma Dönemi kent planının sürekliliği iyi bilinmeyen Bülbüldağ’ın kuzey yamacındaki teraslarda yapılan incelemeler özellikle verimli geçmiştir. Radarla yapılan yüzey araştırması, yamaç evleri bölgesinde kentin ızgara planının devam ettiğini ve Devlet Agorası’ndan Domitian Meydanı olarak bilinen alana kadar batı yönünde genişlediğini göstermiştir.
Diğer çalışmalar arasında, anıt konusunda hazırlanan bir yayın için Traian Çeşmesi’nin yeniden incelenmesi ve Doğu Gymnasiumu olarak bilinen Magnesia Kapısı çevresinde gerçekleştirilenler sayılabilir.
Ayasoluk’ta İsa Bey Hamamı’ndaki çalışmalar tamamlanmış ve 2005’te İsa Bey Camisi’nin batısında yer alan Hamam 3’te incelemelere başlanmıştır. Yapının güneybatı köşesinde kare-planlı bir kuyu bulunmuştur. Yapının içindeki 3 m derinliğindeki eldeğmemiş stratigrafik konstekstte at ve köpek kemiklerine ek olarak iki insan iskeletine rastlanmıştır. Bu birikintiler sikkelere dayanarak M.S. 15. yüzyıla tarihlenmiştir.
Belevi Mausoleum’undaki çalışmalar, podiumun yapımında sekiz farklı grubun çalıştığını belirlemiştir. Bu mausoleum konusundaki yayın 2006 yılı sonunda basılacaktır. Ayrıca üç-boyutlu lazer tarama yöntemiyle Octagon’un (Sekizgen Yapı) anastilosisine başlanmıştır. Yamaç Evi 2’nin kuzeyinde yer alan bu yapı, Artemision’a sığınan ve M.Ö. 42’de Marcus Antonius’un birlikleri tarafından buradan alınarak idam edilen Kleopatra’nın kızkardeşi Arsinoe IV’ün mezarı ile ilişkilendirilmektedir.
2004
2004 yılı çalışmaları bir kaç farklı alanda yoğunlaşmıştır. Kazı başkanı sezonun önemli bulguları konusunda aşağıdaki bilgileri vermektedir:Belevi Mezar Anıtı’nda yürütülen çalışmalar, mimari bezeme üslubuna ve kazılarda ortaya çıkarılan yeni keramik buluntulara dayanarak, bu yapının kesin olarak M.Ö. 3. yüzyılın başlarına tarihlendirilebileceğini göstermiştir; bu kazılar sırasında ayrıca santorlarla insanlar arasında bir savaşı (centauromachia) betimleyen kabartma bezekli üstörtü panolarına ait yeni parçalar ortaya çıkarılmıştır. Artık mezarın piramit biçiminde bir çatıyla örtülü değil, açık bir iç avlu çevresinde üzeri örtülü sütunlu bir peristasisten oluştuğu kesin olarak bilinmektedir. Kuzey yönündeki ana giriş, dış tarafta yer alan bir sıra Korint düzeninde sütunun arkasında bulunan ince işçilikli palmet başlıklı bir iç revakla vurgulanmıştır. Kayaya oyulan iç mezar odasında, aralarında bugün Selçuk Müzesi’nde sergilenen klineli (sedirli) lahitin de yer aldığı çeşitli buluntular ortaya çıkarılmıştır. Bunların ait olduğu tabaka ve dönem, zemindeki mermer kaplama taşları üzerinde izlenen bir masanın ayaklarına ve gerçek boyutta bir kraliyet hizmetkarını betimleyen bir heykele ait izler gibi yerinde gözlenen bulgulara dayanarak yeniden tanımlanmıştır. Tiyatroda yürütülen kazı ve araştırma çalışmaları M.Ö. 3. yüzyıldan beri bugünkü konumunda bulunduğunu ve Domitian – Geç Roma dönemleri arasında en az iki veya üç defa yenilendiğini göstermiştir.
Araştırmalar ayrıca şehrin Helenistik Dönemde yaşadığı büyük gelişime odaklanmakta ve Lysimachus tarafından kurulan Helenistik kentin boyutları ve planını, özellikle de şehrin batı ve kuzeydoğu uçlarında iki sur sisteminin arasında kurulan limanların niteliklerini belirlemeye çalışmaktadır. Yamaç Evi 2 – konut birimi 5 içinde yer alan oda 25’de bulunan bir mozaiğin restorasyonu sırasında Yamaç Evlerin altında bulunan büyük bir duvar kalıntısının, M.Ö. 3. yüzyıla tarihlenen bu gelişim evresine ait olabileceği düşünülmektedir. Delos ve Pergamon’da ortaya çıkarılan ve M.Ö. 2. yüzyılın ikinci yarısına tarihlenen örneklerle benzerlik gösteren parlak renkli bir duvar mozaiğine ait küçük bir parçanın bulunması, Helenistik Dönemde de bu alanda yüksek sınıflara ait konutların var olduğuna işaret etmektedir.
Vedius Gymnasiumu olarak bilienen hamam-gymnasium yapı grubunun yeniden incelenmesi sonucu, Kaisersaal olarak adlandırılan mekanda M.S. 2. yüzyıla ait ve Vedius Ailesi’ni onurlandıran büyük bir heykel grubuna ait yeni parçalar bulunmuştur. Gymnasiumun özgün yapı evresine ait olan bu heykel grubu, M.S. 400 yılı dolaylarında gerçekleştirilen büyük bir yenileme çalışması sırasında bu alanın tesviye edilmesi sonucu ortadan kaldırılarak toprak altında kalmıştır. Gymnasiumun hamam yapı grubunda yürütülen kazı çalışmaları, suyun ısıtılmasını düzenlemekte kullanılan iyi korunmuş bir testudo gibi dönemin çağdaş teknolojik yeniliklerinden yararlanıldığını gözler önüne sermiştir.
2000 yılında, iyi korunmuş Yamaç Evi 2 (4000 m2) üzerinde teflon malzemesinden yapılmış özel bir yeni üstörtü sisteminin tamamlanması, bu yapı grubunun korunmasını güvence altına almış ve buna ait konut birimlerinde sürdürülen araştırmalarda kolaylık sağlamıştır. Konut birimlerinin gelişim evreleri konusunda yapılan incelemeler, sonuncusu sikkelere dayanarak 260’lara tarihlenen bir dizi deprem ve yangın sonucu oluşmuş afet tabakasını ortaya çıkarmış ve konut birimlerinde yer alan duvar resimleri ve diğer buluntular için yeni ve önemli bir terminus ante quem oluşturmuştur. Bu yeniden tarihlemenin, özellikle doğu vilayetlerinde Roma Dönemi duvar resmi kronolojisi konusunda büyük etkisi olacaktır.
İnternet sitesi
Kazı internet sitesi http://www.oeai.at/ausland/ephesos.html adresinde yer almaktadır.