Last updated: 2007-03-26
Çeşme-Bağlararası (İzmir)
The site of Çeşme-Bağlararası is in an area of orange orchards, in a valley 100 m south of modern Çeşme harbour. Although it is now inland, in the prehistoric period it was a port opening onto Çeşme Gulf. Occupation ranges from late Early Bronze II to the Late Bronze Age. Excavations under the direction of Hayat Erkanal of Ankara University began in 2002.
2005
In 2005 an area 30 m west of the MB settlement was excavated to reveal EB II and EB III levels. The earlier EB II phase has a central court and two narrow pebble-paved streets onto which houses open. The houses have trapezoidal and rectangular plans, and in most cases packed earth floors (one has a plastered floor). Hearths and ovens were found in the houses, along with many finds, including marine products, spindle whorls and loomweights, bone tools and chipped stone tools. The pottery is handmade and mainly black or brown slipped and burnished, although red slipped and burnished vessels also occur. The shapes include round-shouldered jars with horizontal handles and tripod vessels. A few "Kastri Group" cups and tankard-type neck fragments were found. In the later phase handles with string holes appear. Above this level was another in which three parallel walls were found. It can be dated to EB IIIA by the presence of wheelmade plates.Soundings 20 m north of the EB settlement and 30 m west of the MB settlement found both MB and EB II layers. The MB structures cut into the EB II level in places and the MB settlement here appears to have risen from north to south on a series of terraces.
In the main excavation area two building levels are assigned to MBA. The earlier shows a developed plan of pebble-paved streets lined with houses and workshops. The houses are large, rectangular in plan and probably had two storeys. Both walls and floors were plastered and some were also painted. The workshops were built in the spaces between the houses and tend to have irregular plans. They were used for metal and wood working, and the production of textiles, pottery and wine. This is the first wine production centre identified in Anatolia for this period, although they are known on Crete and mainland Greece, and suggests the "Patririon" sweet wine produced in Çeşme in the 1st millennium BC may have originated earlier. This level was destroyed by an earthquake, as at Miletus, and the collapsed buildings have provided excellent examples of house inventory. The following level was rebuilt on much the same plan, and again contained a range of local pottery as well as imported vessels from Crete, the Cyclades, mainland Greece and the eastern Mediterranean. The largest group of imports is Minoan, and as loomweights of Minoan type were also found it is likely there was some settlement of Minoans here, although the local population is strongly attested. The only evidence of LB occupation found has been a rubbish pit, containing local and Mycenaean (LH IIIB2-C) pottery.
2004
In 2004 work continued in level 3 (EB III/late EB II) at the intersection of three roads, an area that has been excavated since 2002. Walls are preserved to 1.8 m in height.Level 2b was excavated in a number of areas. This level was destroyed by an earthquake and the objects found in situ make a fine house inventory possible. Pottery from this level can be linked to central Anatolia. In level 2a the houses and streets were rebuilt on the same plans after the earthquake. The area becomes an intensive production space with kilns. A stone rubble floor bore pottery of the period. Level 2 can be dated to MM III.
Level I can be dated to LM IA. Pottery of this period included imports of Cycladic painted vessels as well as Cretan vessels.
Çeşme-Bağlararası (İzmir)
Çeşme-Bağlararası, bugünkü Çeşme Limanı’nın 100 m güneyinde bir vadide portakal bahçeleri içinde yer almaktadır. Bugün denizden içeride bulunmakla birlikte, prehistorik dönemde Çeşme Körfezi’ne açılan bir limandı. Yerleşim İlk Tunç Çağı II sonu ile Geç Tunç Çağı arasına tarihlendirilmektedir. Ankara Üniversitesi’nden Hayat Erkanal yönetiminde gerçekleştirilen kazı çalışmalarına 2002 yılında başlanmıştır.2005
2005 yılında OT yerleşiminin 30 m batısında bulunan bir alanda İT II ve İT III tabakalarını ortaya çıkarmak için kazı yapılmıştır. Daha erken tarihli olan İT II evresinde, evlerin açıldığı merkezi bir avlu ile iki dar çakıl kaplı sokak vardır. Evlerin planları trapeziod ve dikdörtgen biçiminde ve tabanları (alçı kullanılan bir ev dışında) pek çok örnekte sıkıştırılmış topraktır. Evlerde ocak ve fırınlara ek olarak çok çeşitli buluntuya rastlanmış olup, bunların arasında deniz ürünleri, iğ ve tezgah ağırlıkları ile kemik ve yontma taş aletler sayılabilir. Keramikler el yapımı, genellikle siyah veya kahverengi astarlı ve açkılı olmakla birlikte, kırmızı astarlı ve açkılı kaplara da rastlanmaktadır. Biçimleniş olarak yuvarlak omuzlu ve yatay kulplu küpler ile üç-ayaklı kaplar izlenmektedir. Ayrıca bir kaç "Kastri Grubu" kupa ve kapaklı kupa-tipi boğaz parçaları bulunmuştur. Daha sonraki evrede ip delikli kulplar ortaya çıkar. Bunun üzerindeki tabakada ise birbirine paralel üç duvar bulunmuştur. Çömlekçi tablasında yapılmış tabaklar, bu tabakayı İT IIIA’ya tarihlendirmektedir.İT yerleşiminin 20 m kuzeyinde ve 30 m batısında açılan sondajlarda OT ve İT II tabakalarına rastlanmıştır. OT yapılarının yer yer İT II tabakasını kestiği ve OT yerleşiminin bu alanda kuzeyden güneye doğru bir dizi teras üzerinde yükseldiği izlenmektedir.
Esas kazı alanında ise iki yapı tabakası OTÇ’ye tarihlendirilmiştir. Bunlardan daha erken tarihli olanı, iki tarafında evler ve işlikler bulunan çakıl kaplı sokaklarla düzenlenmiş bir plana sahiptir. Evler geniş, dikdörtgen-planlı ve büyük olasılıkla iki katlıdır. Duvar ve tabanlar sıvanmış ve bir bölümü boyanmıştır. Evlerin arasında kalan boşluklara inşa edilen işliklerin planları düzensizdir. Bu mekanlarda metal ve ahşap işlendiği ve dokuma, çanak-çömlek ve şarap üretildiği anlaşılmaktadır. Girit ve Yunansitan Anakarası’nda bu dönemde şarap üretildiği bilinmekle birlikte, Çeşme Anadolu’da aynı dönem için tanımlanan ilk şarap üretim merkezidir ve M.Ö. 1. binyılda burada üretilen "Patririon" isimli tatlı şarabın kökeninin aslında daha eski olduğuna işaret etmektedir. Bu tabaka Miletus’ta da izlendiği gibi, bir deprem sonucu yokolduğundan, çökmüş yapılar konut envanteri için mükemmel örnekler oluşturmaktadır. Bir sonraki tabaka ise, aşağı yukarı aynı plan üzerine inşa edilmiş olup, yine yerel keramiklere ek olarak Girit, Kiklad Adaları, Yunanistan Anakarası ve Doğu Akdeniz’den ithal kaplar içermektedir. En büyük ithal keramik grubunu Minoa kökenlilerin oluşturması ve Minoa tipi tezgah ağırlıklarına da rastlanması, burada bir Minoa yerleşimi olabileceğini düşündürmekteyse de, ancak yerel nüfusun varlığı kanıtlanabilmiştir. GT yerleşimine ilişkin tek kanıt, yerel ve Miken (GH IIIB2-C) keramikleri içeren bir çöp çukurudur.
2004
2004’te, 2002 yılında beri kazılan üç yolun kesişiminde bulunan bir alanda tabaka 3 (İT III / Geç İT II) üzerindeki çalışmalara devam edilmiştir. Duvarlar 1,8 m seviyesinde kadar korunmuştur.Bir kaç farklı alanda tabaka 2b’de yapılan kazılar sürdürülmüştür. Bir deprem sonucu harap olan bu tabakada yerinde bulunan objeler nitelikli bir konut envanteri hazırlanmasına olanak vermektedir. Bu tabakadan elde edilen keramik buluntular, orta Anadolu’dan bilinen örneklerle eşleştirilebilmektedir. Tabaka 2a’da yer alan konut ve sokaklar, depremin ardından aynı plan düzeninde inşa edilmiştir. Bu alanın kilnlerin yer aldığı yoğun bir üretim bölgesi olduğu anlaşılmaktadır. Bulunan taş kaplı bir döşeme üzerinde döneme ait keramik buluntular ortaya çıkarılmıştır. Tabaka 2, OM III’e tarihlendirilebilir.
Tabaka I ise, GM IA’ya tarihlendirilmektedir. Bu döneme ait keramikler arasında ithal Kiklad boyalı kapları ile Girit kap-kacağı yer almaktadır.