Last updated: 2008-02-26

Anazarbos (Adana)

The site of Anazarbos (or Anavarza) is situated 50 km northeast of Adana at Dilekkaya, where a spur of the Taurus Mountains projects into the plain. Covering an area of about 100 hectares, it is known in historical records from the later Hellenistic to Byzantine periods, and during the later Roman period was the capital of the province of Cilicia Secunda. A project to trace the urban development of the city from the 2nd century BC to the 14th century AD was began in 2004 by the German Archaeological Institute Istanbul, in collaboration with Mustafa Hamdi Sayar of Istanbul University.

2006

Work continued with geophysical surveys in the lower city. The street network had been damaged in late Antiquity by heavy urbanisation in the area of the theatre and within the city but the insulae could be clearly seen in the middle part of the lower city. In that area there are the remains of many columns and porticoes.

Documentation of the fortification walls and three necropoleis also continued. The production of cross-sections of monuments that can be reconstructed, both in the lower city and on the acropolis, also received attention. The plan to reassemble the elements of the Alakapı, the only surviving Roman monument, was completed and submitted to the Ministry for approval.

2004 and 2005

In 2004 and 2005 work proceeded by means of several surveys and documentation of the standing remains. Aerial photographs were taken and a distortion-free ortho-photograph assembled. The aerial photographs were also used, with data from the ground survey, to produce a general topographical map.

A geophysical survey, mainly based on geomagnetic prospection but also geo-radar and geo-electric surveys, was conducted in 2005. It concentrated on two areas. In the northern part of the city, outside the Byzantine/Arabic city wall, it revealed a regular street grid. Habitation was sparse but a number of structures were recognized, including a 90 m long rectangular building that was probably a temple. The appearance of the facade could be determined from architectural fragments incorporated into the nearby Apostle Church. Another building with four apses was apparently a church.

The second area surveyed was part of the centre city, west of the main colonnaded road. In this area the geo-radar survey produced sharp contours of architectural structures at a considerable depth. They may belong to the Hellenistic city. The geophysical survey also showed that the main streets in the city centre continued to be used through the Byzantine period, although they were sometimes encroached on. In the domestic areas, however, the orthogonal grid was abandoned by Late Antiquity.

A number of previously unknown structures have been revealed. They include a Late Antique archway, a large propylon, an extensive church, a second rock-cut staircase and a monumental building in the style of a Macedonian chamber tomb on the summit of the spur.

Many of the previously known standing structures were documented in detail. The theatre, the amphitheatre, the circus, the honorary monument and the colonnaded road all show considerable similarities and should be roughly contemporary, dated in the second half of the second century AD. The study also revealed many instances of the secondary reuse of architectural members. For example, the Apostle Church was built in the early 6th century AD, incorporating reused slabs of the honorary monument in its southern half and blocks from the large temple in the northern half, while the theatre was completely dismantled and its blocks used in the Byzantine city wall.

In 2006 work will continue, concentrating on the geophysical survey, the intensive archaeological survey, the mapping and analysis of the three necropoleis surrounding the city, and the study of the Byzantine/Armenian citadel.

Bibliography

Mustafa H. Sayar, "The Settlement Archaeology and Historical Geography Surveys of the Provinces of Mersin, Adana, Osmaniye and Hatay in 2006", ANMED (Anadolu Akdenizi Arkeoloji Haberleri) 5 (2007), 127-32

Website

The project's website is at
http://www.dainst.org/index_3385_de.html

Anazarbos (Adana)

Anazarbos (ya da Anavarza), Adana’nın 50 km kuzeydoğusunda Dilekkaya’da, Toros (Taurus) Dağları’nın ovaya uzandığı bir noktada yer alır. Yaklaşık 100 hektarlık bir alana yayılan yerleşimin, Helenistik – Bizans dönemleri arasında tarihi kayıtlarda adı geçmekte ve Geç Roma Döneminde Cilicia Secunda eyaletinin başkenti olduğu anlaşılmaktadır. 2004 yılında İstanbul Alman Arkeoloji Enstitüsü tarafından, İstanbul Üniversitesi’nden Mustafa Hamdi Sayar ile ortak olarak, şehrin M.Ö. 2. yüzyıl ile M.S. 14. yüzyıl arasındaki gelişimini incelemek üzere bir proje başlatılmıştır.

2006

Çalışmalara aşağı şehirde jeofiziksel yüzey araştırması ile devam edilmiştir. Antik Dönemin sonunda hızlı kentleşme nedeniyle tiyatro bölgesinde ve genel olarak şehrin içinde özgün sokak düzeni bozulmuş olmakla birlikte, şehrin aşağı merkezi kısmında insula düzeninin devam ettiği açıkça izlenebilmektedir. Bu bölgede çok sayıda sütun ve revak kalıntısı bulunmaktadır.

Ayrıca surlar ile üç necropoleiste belgeleme çalışmalarına devam edilmiş, aşağı şehir ve akropolde yer alan yapılardan rekonstrüksiyonu gerçekleştirilebilecek olanların kesitlerinin hazırlanmasına zaman ayrılmıştır. Kalan tek Roma Dönemi anıtı olan Alakapı’ya ait parçaların yeniden biraraya getirilmesi için yapılan projelendirme çalışmaları tamamlanmış ve onay için ilgili bakanlığa sunulmuştur.

2004 ve 2005

2004 ve 2005 yıllarında çalışmalar yüzey araştırması ve ayakta duran kalıntıların belgelenmesine yoğunlaşmıştır. Hava fotoğrafları çekilerek, distorsiyonsuz bir orto-fotoğraf elde edilmiştir. Ayrıca yüzey araştırması verilerinden yararlanılarak, hava fotoğraflarından genel bir topografik harita hazırlanmıştır.

2005 yılında, ağırlıklı olarak jeo-manyetik yöntemlere dayalı ancak jeo-radar ve jeo-elektrik yöntemlerinden de yararlanan bir jeofiziksel yüzey araştırma çalışmasına başlanmıştır; araştırma iki alanda yoğunlaşmıştır. Şehrin kuzey kısmında, Bizans/Arap surları dışında, düzenli bir sokak karolajı bulunduğu belirlenmiştir. Yerleşim seyrek olmakla birlikte, aralarında büyük olasılıkla bir tapınak olduğu düşünülen 90 m uzunluğunda dikdörtgen bir yapının da yer aldığı bazı binalar tanımlanmıştır. Yakında bulunan Havari Kilisesi’nde yeniden kullanılan mimari elemanlardan yararlanarak, cephe düzeni belirlenebilmiştir. Dört apsisli diğer bir yapının ise kilise olduğu düşünülmektedir.

Yüzey araştırması yapılan ikinci alan şehrin merkezinde, ana sütunlu yolun batısında bulunmaktadır. Uygulanan jeo-radar yöntemi, derinde bulunan mimari yapılara ait keskin konturlar ortaya çıkarmıştır. Bu yapılar Helenistik yerleşime ait olabilir. Jeo-fiziksel yüzey araştırması ayrıca şehir merkezindeki ana caddelerin Bizans Döneminde de kullanılmaya devam ettiğini ancak zaman zaman yeni yapılarla işgal edildiğini göstermiştir. Fakat konut alanlarında ortogonal karolaj sistemi Geç Antik Çağda terk edilmiştir.

Ayrıca daha önce varlığı bilinmeyen yapılar ortaya çıkarılmıştır. Bunların arasında Geç Antik Çağa ait bir tak, büyük bir propylon, geniş bir kilise, ikinci bir kayaya oyulmuş merdiven ile dağın uzantısının doruğunda yer alan, Makedonya odalı mezar tipinde anıtsal bir yapı sayılabilir.

Varlığı daha önceden bilinen ve ayakta duran yapıların çoğu detaylı olarak belgelenmiştir. Büyük benzerlikler gösteren tiyatro, amfitiyatro, circus, onursal anıt ve sütunlu yol, yaklaşık olarak eşzamanlı inşa edilmiş ve M.S. 2. yüzyılın ikinci yarısına ait olmalıdır. Araştırma ayrıca mimari elemanların çoğu kez devşirme olarak yeniden kullanıldığını göstermiştir. Örneğin, M.S. 6. yüzyılın başında inşa edilen Havari Kilisesi’nin güney yarısında onursal anıta ait taş levhalar ve kuzey yarısında da büyük tapınağa ait bloklar kullanılmış, tiyatro ise tamamen sökülerek, bloklarıyla Bizans Dönemi suru inşa edilmiştir.

2006’da çalışmalar, jeo-fiziksel yüzey araştırması, yoğun arkeolojik yüzey araştırması, şehrin çevresinde yer alan üç nekropolün haritalarının hazırlanması ve incelemesi ile Bizans/Ermeni kalesiyle ilgili araştırmalara odaklanacaktır.

Kaynakça

İnternet sitesi

Kazı internet sitesi http://www.dainst.org/index_3385_de.html adresinde yer almaktadır.